Picture
Aslında, çıpa etkisi, farklı şehirler arasında gözlendiği kadar, aynı şehrin, örneğin İstanbul’un farklı mahalleleri arasında da gözlenmektedir. Şehir merkezindeki pahalı bir semtteki, örneğin Levent diyelim, 90 m2, sokak arasında, bodrum kata, otoparkı olmayan, asansörsüz, ama krediye uygun eski evinden Beylikdüzü’ne taşındığında (maddi nedenlerle taşındığını varsayıyoruz), aynı koşullarda bir evde çok daha ucuza oturup para biriktirmek varken,insanlar gerektiğinden daha fazla para vererek, yepyeni, havuzlu, güvenlikli bir sitede, otoparklı, asansörlü, lüks bir evde oturmak istiyor.

Maddi nedenler söz konusu olmadan, okul, trafik, iş gibi nedenlerle başka bir semte taşınmak gerektiğinde de hayat kalitemizin aynı seviyede olup olmayacağını da ancak taşınıp orada yaşadıktan sonra fark edebiliyoruz.

Vaktiniz ve paranız varsa, önce taşınılacak yerde, bir yıllığına ev kiralamak mantıklı bir çözüm ama bu sürede kiraya giden paranın boşa gittiğini düşünüyor veya bütçeniz buna müsaade etmiyorsa, benim önereceğim çözüm, öncelikle insan beyninin (sizinkinin de) karar verirken rasyonel davranamadığı ve çıpa etkisi gibi bazı saptırıcılara takılarak hatalı kararlara sebep olduğunu kabul ederek, böyle duyguları olmayan makinaların ürettiği verileri kullanarak yeni bir karar alma süreci oluşturmak…

Örneğin, birinci örnekte maddi nedenlerle Levent’teki evinden Beylikdüzü’ne taşınmayı düşünen adam önce mevcut eviyle ilgili bir “otomatik konut değerleme modeli” kullanan makina tarafından üretilmiş bir rapor alıp evinin değerini görür. Ben sizin için bir tane aldım ve makinanın eve 463.000 TL değer biçtiğini gördüm. Bir tane de evin spesifikasyonlarını hiç değiştirmeden Beylikdüzü-Adnan Kahveci mahallesindeki böyle bir ev için makinadan rapor aldım. Orada aynı evin fiyatı 126.000 TL çıktı. Emlakçılar buna lokasyon değeri diyor. Yani aynı spesifikasyonda bir ev başka bir yerde ne kadar eder? Ama hemen hepsi lokal çalıştığı ve ellerinde İstanbul çapında güvenli bir database’e dayalı çalışan bir model olmadığından, gereken analizi yapıp size en uygun cevabı veremez. Levent’teki emlakçı size Levent’teki, Beylikdüzündeki de oradaki evlerle ilgili bir şeyler söyleyebilir ama tam olarak ne dediğinizi anlayabilir ve elindeki portföyde böyle bir ev olmadığı için, sizi elindeki başka evlere yönlendirmenin cazibesine kapılmazsa…

Bu verilerle, örnekteki kişi maddi nedenlerle taşındığına göre, yeni semtinde aynı koşullarda 126.000 TL civarında değeri olan bir ev alıp ona taşınırsa, amacını en rasyonel biçimde gerçekleştirip, kendine 337.000 TL kaynak yaratmış olur. Bunun için sadece 10 TL harcayıp iki makine raporu aldı.

Ama geldiği yerin çıpasını kullanıp, 350.000 TL’ye daha büyük 150 m2, havuzlu, site içinde güvenlikli bir ev bulup, yine de iyi bir karar verdiğini düşünüp, cebinde de 113.000 TL kalınca süper hissedebilir ama amacını (kendine maddi olarak en çok kaynak yaratmak) en rasyonel biçimde gerçekleştirdiği söylenebilir mi? 40-50 TL verip daha sistematik düşünseydi, 224.000 TL daha avantajlı durumda olacaktı…

İkinci örnek için tavsiye sonraki yazıya kaldı. Yukarıdaki butona basıp beni twitter’dan takip ederseniz yazı blog’a girer girmez haberdar olursunuz.



 


Comments


Your comment will be posted after it is approved.


Leave a Reply